İmam-ı Gazali’den Hikayeler, İslam düşünce tarihinin en büyük âlimlerinden biri olan İmam-ı Gazali Hazretleri’nin eserlerinde yer alan hikmetli anlatıları, kıssaları, menkıbeleri ve ibretli olayları bir araya getiren özel bir bölümdür. Bu kategoride yer alan hikâyeler, insanın kalbine ve aklına hitap eden derin anlamlar taşıyan anlatılardan oluşur.
İmam-ı Gazali, eserlerinde yalnızca ilmî konuları anlatmakla kalmamış; insanın nefsiyle mücadelesini, ahlâkını, ibadet hayatını ve manevi yolculuğunu açıklarken birçok hikâye, kıssa ve temsilî anlatıya da yer vermiştir. Bu anlatılar, okuyucunun hakikatleri daha kolay anlamasına ve hayatına uygulamasına yardımcı olan güçlü örnekler içerir.
Bu kategoride yer alan hikâyeler başta şu eserler olmak üzere Gazali Hazretleri’nin farklı eserlerinden derlenmiştir:
İhyâ-u Ulûmi’d-Dîn
Kimyâ-yı Saadet
Kalplerin Anahtarı
Ey Oğul (Eyyühe’l-Veled)
ve Gazali’ye ait diğer eserlerde yer alan hikmetli anlatılar
Bu hikâyelerde:
Nefis terbiyesi ve ahlâk,
İhlas ve samimiyet,
Dünya ve ahiret dengesi,
İbadetin hikmeti,
İnsanın manevi yolculuğu
gibi konular ibretli olaylar ve hikmetli anlatılarla ele alınmaktadır.
İmam-ı Gazali’den Hikayeler, büyük bir âlimin eserlerinden süzülen hikmetli kıssaları ve ibretli anlatıları bir araya getirerek okuyucuya hem düşündüren hem de manevi anlamda yol gösteren değerli hikâyeler sunar.
İçkici bir şahıs vardı. Dostlarından bir grubu topladı. Hizmetçisine dört dirhem para verip mecliste bulunan kimseler için biraz meyve satın almasını emretti. Hizmetçi Ammâr’ın oğlu Mansur’un meclisinin kapısından geçti. Mansur da bir fakir için cemaattan birşey istiyor ve diyordu: – Kim bu fakire dört dirhem para verirse ona dört dua yapacağım! Ravî der ki: Hizmetçi,…
Bir mecusî, İbrahim Halil Hazretlerinden misafir edinilmesini istedi. İbrahim Aleyhisselâm: – “Eğer Müslüman olursan seni misafir ederim.” dedi. Bunun üzerine mecusî savuşup gitti. Bu manzaradan dolayı Cenab-ı Hak İbrahim kuluna vahyederek buyurdu: – “Ey İbrahim! Neden ona dinini değiştirmeden yedirmedin. Halbuki ben yetmiş seneden beri onun küfrüne rağmen kendisine yediririm. Eğer onu bir gece misafir…
Ebu Abbas bin Sureye, ölüm hastalığında rüya gördü ki, kıyamet kopmuş, Cebbar olan Allah, sesleniyor: – Âlimler nerededir? Ebu Abbas der ki: O anda alimler geldiler. Sonra Allah onlardan sordu: – Dünyada öğrendiğinizi nasıl kullandınız ve onunla nasıl amel ettiniz? Ebu Abbas der ki, şöyle dedik: – Ey Rabbimiz! Kusur ettik ve kötülük işledik. Ebu…
Rivayet ediliyor ki, hırsızın birisi, İsrailoğulları arasında kırk sene yol kesicilik yaptı. İsâ aleyhisselâm onun yanından geçti. İsâ’nın peşinde havarilerden bir abid vardı. Hırsız, kendi kendine: – Bu geçen Allah’ın peygamberidir. Yanında bir havarisi vardır. Ben de inip onların beraberinde üçüncüsü olursam ne güzel olur! dedi. Bunun üzerine iniverdi. Başladı havariye yakın olmaya… Fakat havarinin büyüklüğünden,…
Hanefiyye’nin oğlu Muhammed, Hazret-i Ali’den (r.a.) rivayet ediyor; Hazret-i Ali buyurdu: “Şu ayet: ‘… veya güzel muamelede bulun…” (Hicr: 85) nazil olduğu zaman, Resûlüllah, Cebrail’den sordu: – Ey Cebrail! Âyete bahsi geçen “safh-ı cemil (güzel muamele) ne demektir? Cebrail: – Sana zulmedeni affettiğin zaman, onu kınama! (demektir). Bunun üzerine Resûlüllah: – Ey Cebrail! Öyleyse, Allahü Teâlâ,…
Ölümünden sonra, Eksam’ın oğlu Yahya, rüya aleminde göründü. Ona denildi k: – Allah sana ne gibi bir muamele yaptı? Dedi ki: – Allah beni huzurunda durdurdu ve buyurdu: “Ey kötü ihtiyar, sen ne yaptın?” Bunun için, Allah’ın bildiği korku beni tuttu. Sonra dedim ki: “Ya Rab, ben seni bu şekilde halkına tanıtmadım.” Cenab-ı Hak: “Benden…
Birisinin şöyle dediği rivayet ediliyor: “Bir seferde, ihtiyar birisini gördüm. Oldukça yaşı ilerlemişti. Halini sordum. Dedi ki: Ben ömrümün başlangıcında amcamın kızına aşık olmuştum. O da bana aşıktı. Tevafuk olarak o benimle evlendi. Zifaf gecesinde dedim ki:– Gel! Bizi birleştirdiğinden dolayı bu geceyi Allah’ın şükrüyle ihya edelim.Biz o gece namaz kıldık. Birimizin diğerine dokunma fırsatını…
Cüneyd-i Bağdâdî, “sabır ve şükrün hangisinin daha üstün” olduğu sorulduğunda bu manaya işaret ederek buyurdu. – Zenginin medhi varlıkla, fakirin medhi de yoklukla değildir. Medih, ancak ikisinin de üzerlerine düşen vazifelerin şartlannı yerine getirmelerine bağlıdır. Deniliyor ki: Ebül-Abbas bin Atâ, bu hususta Cüneyd’e muhalefet etti. Ve dedi: – Şükredici zengin, sabredici fakirden daha üstündür. Bunun…
Fahite (serçe kuşu) erkeği, dişisinden nefsini istedi. O da bunu kabul etmedi: Bunun üzerine erkeği, dişisine dedi ki: – Seni benden men’eden nedir? Eğer sen istersen Süleyman’ın mülküyle beraber dünya ve ahiretin altını üstüne getireyim. Senin için bunu yaparım. Süleyman aleyhisselâm onun bu sözünü işitti. Bunun üzerine huzura davet edip kendisini kınadı. Serçe ona dedi…
Süleyman aleyhisselâm’ın oğlu vefat etti. Süleyman aleyhisselâm bundan dolayı şiddetle üzüldü. Bunun üzerine iki melek kendisine geldi. Onun huzurunda hasım şeklinde diz çöktüler. Birisi dedi ki: – Ben tohum ektim. Biçecek vaziyete geldiği zaman bu adam çiğneyip geçti. Ziraatımı ifsad etti. Süleyman diğerinden sordu: – Sen ne diyorsun? Dedi ki: – Ben yol üzerinde yürüdüm….
Kalp sahiplerinden birisinin bir dostu vardı. Sultan onu hapsetti. Hapsolunan, haber gönderip dostunu haberdar edip şikayette bulundu. O kalp sahibi zat ona: “Allah’a şükret!” dedi. Hapsolunan adam dövüldü. Yine dostuna haber gönderip haberdar etti ve şikayette bulundu. Dostunun cevabı: “Allah’a şükret!” oldu. Bu sefer bir mecusi getirildi, onun yanına hapse tıkıldı. Mecusi de ishal olmuştu….
Bir kimse, fakirliğini basiret sahiplerinden birine şikayet etti ve bundan çok üzüldüğünü belirtti. O basiret sahibi ona dedi ki: – Senin iki gözden kör olup on bin dirhemin olması seni sevindirir mi? – Hayır! dedi. – Dilsiz olup da on bin dirhemin olsa! – Hayır! – Ellerin ayakların kesik olduğu halde, yirmi binin olsun? –…
Peygamberlerden biri kendisinden bol su çıkan küçük bir taşın yanından geçti ve bundan hayret etti. Cenab-ı Hak o taşı dile getirerek şöyle dedi: – Ben Allah’ın şu ayetini: “Artık o ateşten sakının ki, onun tutuşturucu odunu (kafir) insanlarla taşlardır.” (Bakara: 24) dinlediğimden beri onun korkusundan ağlıyorum. Bunun üzerine, o peygamber, Cenab-ı Hak’tan, o taşı ateşten…
Şiblî’den “Sabrın hangisi daha zordur?” diye soruldu. Cevap olarak Şiblî: – Allah’da sabırdır, yani kötü huyları atıp güzel ahlak sahibi olmak sabrıdır, dedi. Ârif: – Hayır o değil, dedi. Şiblî: – Allah için sabırdır, yani Allah’tan kalbe gelen her şeye sabredip rıza göstermektir, dedi. Ârif: – Hayır, o da değil, dedi. Şiblî: – Allah ile…
Padişahlardan birisi, zahidin birisine demiştir ki: – Senin bir ihtiyacın var mıdır? Buna karşılık zahid: – Senden ihtiyacımı nasıl talep edebilirim? Zira benim mülküm seninkinden büyüktür? Padişah: – Nasıl olur? Zahid: – O ki sen onun kölesisin. o benim kölemdir. Padişah: – Bu nasıl olur? Zahid: – Sen şehvetin, öfkenin, tenasül uzvunun ve karnının kölesisin….
Ümmü Selim denilen Rümeysa’dan rivayet edildiğine göre, bu muhterem kadın dedi ki: – Kocam Ebu Talha evde yokken oğlum öldü. Kalkıp evin bir köşesinde çocuğu örttüm. Ebu Talha gelince kalkıp onun iftar yemeğini hazırladım. O, yemeğini yedi ve sordu: “Çocuk nasıldır?” Ben: “Allah’ın hamd u nimetiyle çocuk en güzel bir durumdadır. Çünkü çocuk hasta olduğundan…
“Şiblî (k.s.) bir ara akıl hastahanesinde nezarete alındı. Bunun üzerine bir cemaat ziyaretine geldi. Onlardan sordu: – Siz kimlersiniz? – Senin dostların, seni ziyaret etmek için gelmişler, dediler. Bunun üzerine başladı onları taşlamaya… Onları kaçar gördüğü zaman şöyle dedi: – Eğer siz benim dostlarım olsaydınız muhakkak benim belamın üzerinde sabredecektiniz?” Hazırlayan: A.Kerim Melleş www.facebook.com/KerimMellesKaynak: İhya’dan Hikayeler (Mahmut…
Ebû Amr anlatıyor: Bir gün ayakta namaz kılıyordum. Aniden kalbime bir heva karıştı. Onu uzun uzadıya düşündüm. Öyle ki o heva-i nefisten erkeklerin şehveti kalbimde doğdu. Bundan ötürü yere düştüm. Bütün bedenim simsiyah kesildi. Evde gizlendim. Üç gün dışarı çıkmadım. Ben bu siyahlığı gidermek için hamamda sabunla yıkandığım halde siyahlık gittikçe artıyordu. Ta ki, üç…
Rivayet ediliyor ki, Cenab-ı Hak, Yakub aleyhisselâm vahiy göndererek sordu: – Bilir misin, neden seninle evladın Yûsuf’un arasını ayırdım? Yâkub (a.s.): – Hayır, bilmiyorum, dedi. Cenab-ı Hak: – Senin, Yûsuf’un kardeşlerine: “Siz gafil olduğunuz halde kurdun gelip onu yemesinden korkuyorum”, deyişinden dolayı aranıza bu ayrılığı soktum. Neden kurdun gelip onu yemesinden korktun da, benden ümidi kestin?…
Rivayet ediliyor ki, rüzgar Süleyman aleyhisselâmı uçuruyordu. Bu esnada Süleyman (a.s.) yeni gömleğine bir bakıp onu sanki beğenir gibi bir tavra büründü. Râvî der ki: Rüzgar derhal Süleyman aleyhisselâmı yere bıraktı. Süleyman aleyhisselâm: – Sen ne için böyle yaptın? Ben sana böyle emretmedim? diye sorunca, rüzgar: – Biz ancak Allah’a itaat ettiğin müddetçe sana itaat…
