BEYDABA’DAN HİKAYELER:
Beydaba’dan Hikayeler, Doğu düşüncesinin en köklü ve en hikmetli eserlerinden biri olan Kelile ve Dimne’de yer alan fabl tarzı hikâyeleri bir araya getiren özel bir bölümdür. Bu hikâyeler, dışarıdan bakıldığında hayvanlar arasında geçen sade ve akıcı olaylar gibi görünse de, satır aralarında insanın hayatına, ahlâkına, siyasetine ve iç dünyasına dair derin mesajlar taşır.
Eserin müellifi olarak kabul edilen Beydaba, hikâyeyi yalnızca anlatmak için değil; düşündürmek, uyarmak ve eğitmek için kalemi eline almıştır. Aslanlar, tilkiler, öküzler, kurtlar ve kuşlar; aslında insanın hırsını, dostluğunu, ihaneti, sabrı, aklı ve basireti temsil eder. Bu yönüyle Beydaba’dan Hikayeler, masal kılığında sunulan bir hayat rehberi gibidir.
Bu kategoride yer alan hikâyelerde:
Beydaba’dan Hikayeler’in en dikkat çekici yönlerinden biri, her yaştan okura hitap edebilmesidir. Çocuklar bu hikâyeleri eğlenceli birer hayvan masalı olarak okurken; gençler ve yetişkinler, kendi hayatlarına dokunan ibretli dersleri rahatlıkla fark eder. Bu yüzden bu bölüm, hem öğretici, hem düşündürücü, hem de zamansız bir hikâye arşivi niteliği taşır.
Kısacası bu kategori;
gücü temsil edenin her zaman haklı olmadığını,
aklın kılıçtan keskin olabildiğini,
ve küçük bir hatanın büyük sonuçlar doğurabileceğini
hikâye diliyle anlatan kıymetli metinleri bir araya getirir.
Beydaba’dan Hikayeler, yalnızca okunacak değil; üzerinde durulacak, tekrar tekrar hatırlanacak ve hayata taşınacak dersler sunar. Tam da bu yüzden, bu bölümdeki her hikâye bir masal değil; bir ibret aynasıdır.
– Bir gün, dedi; bir tilki ormanda geziyordu. Ağacın üzerinde semiz mi semiz bir horoz gördü. Ağzının suyu aktı. Kenara sindi, saklandı, horoza saldıracağı sırada, garip bir ses: – Güüm güm de güm güm! Baktı, sesin geldiği yöne.Gördüğünden bir şey anlamadı.Tilki, davulu ne bilsin.Saf saf düşündü. “Bu da ne acaba? Nasıl bir yaratık bu…
Dimne’nin gerçekten de kararı karardı.Dediği dedikti. Ne yapıp yapıp Arslan’ın yanına gidecekti. Sonunda dediğini yaptı. Saraya gitti.Durumunu bildirdi. Ve huzura kabul olundu. Arslan önce Dimne’yi küçümsedi. – Kimmiş, dedi benimle mutlaka görüşmek isteyen? Dimne, ileri atıldı. – Benim, efendim, dedi. – Sen de kimsin? – Ben, dedi Dimne, size vakti zamanında hizmet etmiş filan çakalın…
Vaktiyle ülkelerden birinde Salim ve Ganim adında iki arkadaş yaşardı.Bir gün birlikte geziye çıktılar. Az gittiler uz gittiler. Dere tepe düz gittiler. Gide gide bir çöle vardılar.Geniş, engin bir çöldü burası.Aç kaldılar susuz kaldılar.Güç bela çölü geçtiler. Tekrar düştüler yola. Sonunda yüce bir dağa ulaştılar.Eteğinde büyük bir havuz vardı. Çevresi, rengarenk çiçeklerle donanmıştı.Ağaçlar yeşilliklerini havuza…
Marangozun biri, büyük bir kütüğü ortadan ikiye biçiyordu.Fakat çok zor oluyordu bu iş. Kütük hem uzun hem de kalındı.Bir ucundan testereyle kesiyor, sonra kestiği yerebir odun parçası sıkıştırıyordu.Böylece kesilen yerin yarılması kolay oluyordu. Bir aralık marangoz ihtiyaç gidermek için çalışmasına ara verdi. Tam bu sıra Maymun ortaya çıktı.Meğer sabahtan beri marangozu gözlüyormuş. Geldi, testereyi aldı,…
Tüccar baba, hikayeyi burada bitirdi.Çocuklarına çalışmanın önemini anlattı.Kazanmak kadar harcamanın da güç olduğunu öğretti. Oğulları,gerekli dersi almıştı. Küçük oğlu: – Ben de ticaret yapmak istiyorum, dedi. Babası mutlulukla karşıladı bu kararı. Elindeki bir çift öküzü oğluna verdi.Küçük Oğul öküzleri bineceği arabaya bağladı.Öküzlerden birinin adı Şetrebe, diğerinin ki Metrebe’ydi. Bu hikayeyi asıl anlatan ünlü filozof Beydeba’ydı.Padişah…
Hazıra Mal Dayanmaz Bir zamanlar bir köyde, tedbirli bir çiftçi yaşardı.Ne olur ne olmaz diyerek, ekinin büyük bir kımını saklamıştı.O yıl ki ekinden buğday, arpa, çavdar gibi ürünün yarısını ambara depolamıştı. Bazen kıtlık olurdu köyde.Çiftçi, bunu düşünüp böyle davranmıştı. Ambarın dışarı bakan duvarında delik açılmıştı. Bunu yaramaz fare yapmıştı.Dışarı sürekli tahıl akıyordu. Fare: – Gökten…
Sevgi sessiz bir kuştur, uçar kalp denizinde… Yıllar, belki yüzyıllar önceydi. Yemyeşil bir orman köyünde, garip bir derviş yaşardı.Gece gündüz Allah’ a ibadette bulundu Derviş.Bir parça ekmek bulursa yer, bir yudum su bulursa içerdi.İçinde sonu gelmez istekler yoktu… Bir gün ormana gitmişti. Kalın gövdeli tek ağaçlar…Kayaları delmiş incecik kökler…Çiçekler…Kelebekler… Şırıl şırıl kaynayan pınarlar… Bir yandan…
Halep’de bir zamanlar bir padişah yaşardı.İki de oğlu vardı. Çok zengindi.Büyük bir hazineye sahipdi.Servetinin geleceği konusunda kuşkuluydu.Oğullarına güvenmiyordu.Bir çare aramaya başladı.Halep’ te yaşayan oldukça dindar bir dervişle anlaştı.Bütün hazinesini sarayda bir mahzene gömdürdüğünü söyledi.Gerçekte bu doğru değildi. Çocuklarına, – İşte hazinem burada, dedi.Ben öldükten sonra gerektiğinde bu mahzeni açarsınız.Ülkenin paraya ihtiyacı olursa buradan karşılarsınız. Hazineyi…
Her türlü aşağılama ve kendini büyük görme somut alemin depremidir. Vaktin birinde oldukça çalışka bir tüccar vardı.Kazanç sağlamak için gezmediği ülke kalmamıştı.Pek çok işe girmişti.Çok yorulmuştu. Günlerce uykusuz kalmış, aç yatmıştı. Daha çok kazanmak için ne gerekirse yapmıştı. Aradan yıllar geçti. Tüccar çok zengin oldu. Serveti padişahların hazinesinden daha çoktu. İki de oğlu vardı. Onları…
Padişahların fitnecilerin sözlerine kulak asmamaları hakkındaydı. Padişah Debleşem, bu sözün anlamını sordu.Düşünür Beydeba bunu bir öyküyle açıkladı.
Padişah Debleşem, hikayeyi burada bitirdi. Vezirlerine Serendip’e gitme niyetinde olduğunu açıkladı.Yaşlı Bilge’nin söylediği hikayeleri öğrenmek istiyordu. – Ben, dedi; geziden kaçarsam, bilgiden yoksun kalırım.İnsanı doğru yola ulaştıran bilgi, hikmettir. Hikmet ise, Serendip’e gitmeme bağlı.Vasiyetlerin anlamını ancak bu şekilde çözebilirim. Vezirler,Padişahın düşüncesinde kararlı olduğunu anlamışlardı. Yol hazırlığı başladı. Padişah Debleşem, vezirlere ülke yönetimiyle ilgili bazı emirler…
Ateş Sıcağında Dürüstlük Sınavı Bir zamanlar Basra’da ormanla kuşatılmış bir ada vardı.Ada değil sanki bir cenneti burası.Yemyeşil ağaçlar…Berrak sular…Kuşlar…Çiçekler…Birbirinden güzel canlılar yaşardı, ormanda. İçlerinde birisi vardı ki, oldukça değişikti.Keskin dişleri vardı.Güçlü pençesi… Çok çevikti. Kaplandı bu. Gücü sayesinde ormanın kralı olmuştu.Suçluları hemen cezalandırırdı. Haksızlığı önlerdi.Yoksullara yardım ederdi. Hayvanlar onu hem seviyorlar hem de korkuyorlardı.Kaplanın miniminnacık…
Zamanlardan bir zaman çalışkan bir adam yaşardı bir ülkede. Çok çalışırdı.Çok para kazanırdı. Fakat harcaması fazla olduğu için bir türlü yoksulluktan kurtulamazdı. Gün geldi, bir erkek çocuğu oldu. Adamcağız buna çok sevindi.Çocuğun dünyaya gelişiyle birlikte evine bolluk ve bereket gelmişti. Artık yoksul adamın durumu değişmişti.Geliri harcamalarından fazlaydı.Para artırmış, zengin olmaya başlamıştı. Çocuk, henüz küçük yaştayken…
Yokluğa açılan pencere: “Açgözlülük” Bir zamanlar yoksul mu yoksul bir nine yaşardı… Miskin bir kedisi vardı. Kendisi yemek için doğru dürüst bir şey bulamayan nine, kedisine artıklarını veriyordu.Ciğer, et, ekmek, işkembe gibi yiyecekleri kedi rüyasında bile göremezdi yoksa. Bazen bir fare yakalıyor, kendisini şanslı görüyordu. Günler böyle geçip giderken…Bizim Miskin Kedi, iyice…
Bazende Çağırtkan Güvercin ‘in anlattığı öyküyü çok beğendi.Derin bir anlamı vardı.Fakat şimdi bunun sırası değildi.Bir an önce kurtulmalıydı tuzaktan. Sevgili, eşi Nevazende’yi düşündü.Yuvasında yaşadığı mutlu günler geçti gözünün önünden.İç geçirdi.Çaresizliğine ağladı. Baktı, ayağındaki tuzağa, kararını verdi. Şansını denemeliydi. Kanatlarını gerdi.Bütün vücudunu gerdi. Olanca gücüyle çırpındı, kanatlanmağa çalıştı. Tuzağın…
Oldukça dik ve yüksek bir kayanın tepesi… Günlerden bir gün iki şahin buraya yuva yaptılar. Gel zaman git zaman, sevimli bir palazları oldu.Özellikle anne şahin sevinçten çıldıracak gibiydi. Yuvalarını rengarenk tüylerle süslediler. Yavrularına türlü türlü yiyecekler getirdiler. Mutluluklarını artıran bu olaya çok sevindiler. Yavru şahin büyümeğe başlamıştı.Gün geçtikçe gerçek tüylerine kavuşmuş, gagası, pençeleri gelişmişti.Kanatlarının da…
Zamanın birinde, bir deve yavrusu annesinin arkasında gidiyormuş.Fakat anne deve o kadar hızlıymiş ki, yavru bir türlü yetişemiyormuş.Hızlı gideceğim diye de kendisini paralıyormuş. Annesine yalvarmış, – “Anneciğim, nolur biraz yavaş yürü sana bir türlü yetişemiyorum”demiş. Bunun üzerine anne deve, – “Ah yavrum” demiş, “yular ben de değil ki, başkasının elinde, o beni hızlı yürütünce hızlı…
Vaktin birinde bir ülkede iki güvercin vardı.Yuvalarında güven içinde yaşıyorlardı.Birinin adı Bazende, diğerininki Nevazende’ydi. Yuvaları o kadar güvenliydi ki,doğrusu oradan ayrılmayı düşünmek düpedüz aptallık olurdu.Buna rağmen Bazende ‘nin içine bir gün gezme arzusu düştü.Nevazende ‘ye bu isteğini açtı: – Sevgili arkadaşım, daha ne zamana kadar yuvamızda oturup duracağız.Ben uzak ülkeleri, masmavi denizleri çok…
Masalcı mavi kanatlı bir kuştur,dünyayı taşır kanatlarında. Vaktin birinde Hindistan ülkesinde Debleşem Şah adında bir hükümdar yaşardı. Halkı ve ülkesi için çalışmayı çok severdi. Gecesini gündüzüne katardı. Bu yüzden ülkesi geliştikçe gelişmişti.Halkı da oldukça mutluydu. Debleşem’in ilginç bir özelliği vardı.Çok çalışmanın yanısıra eğlenceden de çok hoşlanırdı. Günlerden bir gün bir…
Yüzyıllar Önce Çin Ülkesinde Hümayun Fal adında bir padişah yaşardı.Oldukça zengin bir halkı vardı.Yönetiminden herkes memnundu.Üzerine düşeni büyük bir dikkatle yapardı.Bilgindi. Hümayun Fal’ın Haceste Ray isminde bir veziri vardı.Padişahına bağlılıkta eşine zor rastlanır bir vezirdi.Devlet yönetimini ilgilendiren konularda ilginç düşüncelere sahipti. Padişah, Haceste Ray ‘ın görüşlerine çok önem verirdi.Karar verirken onun düşüncesini almayı ihmal etmezdi….
