LA FONTAINE MASALLARI
La Fontaine Masalları, fabl türünün en güçlü ve en tanınmış örneklerini veren Jean de La Fontaine’in eserlerinden oluşan, ahlâkî dersleri masal diliyle sunan klasik bir anlatı dünyasını bir araya getirir. Bu masallar, hayvan karakterler aracılığıyla insan doğasının zayıf yönlerini, toplumsal ilişkileri ve güç dengelerini ince bir hicivle ele alır.
La Fontaine’in masallarında aslan, kurt, tilki, eşek, karga ve horoz gibi hayvanlar; insanın kibirini, açgözlülüğünü, saflığını, kurnazlığını ve adalet arayışını temsil eder. Anlatılar kısa ve sade görünse de, verdikleri mesaj derin ve kalıcıdır. Okuyucuya doğrudan öğüt vermek yerine, düşündürerek fark ettirir.
Bu kategoride yer alan masallarda:
“Karga ile Tilki” masalında iltifatın nasıl bir aldatma aracına dönüşebileceği anlatılırken; “Aslan, Kurt ve Tilki” gibi hikâyelerde güç ve çıkar ilişkileri üzerinden adalet duygusu sorgulanır. Bu yönüyle La Fontaine masalları, çocuklara temel ahlâkî dersler sunarken; yetişkinler için de toplumsal eleştiri barındıran çok katmanlı metinlerdir.
La Fontaine, masallarını kaleme alırken Doğu edebiyatından da etkilenmiş; özellikle Kelile ve Dimne gibi eserlerden ilham alarak bazı anlatılarını yeniden yorumlamıştır. Masallar, toplamda 12 kitapta toplanmış; ilk altı kitap 1668’de, son kitap ise 1694’te yayımlanarak yaklaşık 238 masaldan oluşan geniş bir külliyat meydana getirmiştir.
La Fontaine Masalları, kısa anlatılarla büyük dersler veren; masal diliyle insanı kendisiyle yüzleştiren ve yüzyıllardır değerini koruyan evrensel bir fabl geleneğini temsil eder. Bu kategori, hem çocuklar hem de yetişkinler için öğretici, düşündürücü ve zamansız bir masal hazinesidir.
Kim daha güçlüyse hep odur haklı; İnanmayan dinlesin bu masalı.Kuzunun biri su içiyormuş pırıl pırıl bir dereden. Aç bir kurt çıkagelmiş yukardan, Av peşinde besbelli.— Vay, demiş öfkeyle; Sen kim oluyorsun da, Suyumu bulandırıyorsun benim? Şimdi anlatırım ben sana.— Aman efendim, demiş kuzu; Kızmayın da bir bakın nerdeyim. Ben nasıl bulandırırım suyunuzu, Akıntı benden yana.Siz…
Bir varmış bir yokmuş Bir şehir faresi varmış; Bir gün yolu yordamıyla tarla faresini yemeğe çağırmış.Bir Türk halısı üstüne Bir sofra kurulmuş, şahane. Ne yemekler, ne yemekler… Gitmeyen bilmez şehire.Böyle ziyafet görülmemiş, Hiçbir şey eksik değilmiş. Ama tam yemek başlarken farelerin iştahı kesilmiş:Ayak sesleri gelmiş birden evin üstünde bir yerden; Şehir faresi fırt bodruma, tarla…
Bir kırlangıç dünyayı geze dolaşaÇok şeyler öğrenmiş.Atalarımız ne demiş:“Bir şeyler kalır çok görenin kafasında.”Bizim kırlangıç önceden bilirmişBüyük küçük bütün fırtınaları,Gemiciler ondan alırmış haberi.Bir gün, bir yerde, kırlangıç bakmış,Tarlasına, sıram sıramKenevir tohumu ekiyor köylünün biri.Kırlangıç çağırmış küçük kuşları,— Bakın, demiş, sizin kuyunuzu kazıyor bu adam.Bana göre hava hoş, çeker giderim burdan,Ama korkarım sizin haliniz duman.Şu elin…
Zeus bir gün bütün canlıları çağırtmış.— Gelsinler, demiş, toplansınlar ayak ucumda, Ve kim yaradılışında kusur buluyorsa söylesin çekinmeden,Düzeltmesi benden.— Önce sen konuş, demiş maymuna. şaşmam doğrusu kendini kusurlu bulmana, Bir kendine bak, bir ötekilere, Hangimiz daha güzel yaratılmış diye. Baktın mı? söyle şimdi bana,Kendi halinden memnun musun?— Ben mi, demiş maymun, Neden memnun olmayacakmışım? Kimse…
Evvel zaman içinde bir gün,Kısrak, keçi ve kız kardeşleri koyunBir aslanla birlik olmuşlar.Yaman bir aslanmış bu, çevrenin derebeyi.Kazançta da, kayıpta da ortağız demişler.Ertesi gün bir geyik düşmüş nasılsaKeçinin kurduğu ağlara.Hemen ortaklarına haber salmış keçi.Toplanmışlar hemen ve aslan pençeleriyle sayıp ortakları tek tek:— Dört kişiyiz, demiş bu avı paylaşacak. Der demez de dörde bölüvermiş geyiği. Birinci…
Köpekler kuş uçurmaz olmuş çiftliktenKurt çelebi tazıya dönmüş açlıktan.Bir deri bir kemik, dolaşırken dağdaBir çomar görmüş, ama ne çomar.Kerli ferli, yağlı besili, parlak tüylü.Yolunu şaşırmış besbelli.Saldır, lokma lokma et sunu,Hazretin canına minnet,Ama bakmış, kan gövdeyi götürecek:Kelleyi pahalıya vereceğe benzerBu koçak köpek.Asağıdan almış, ne yapsın;Ahbaplığa dökmüş, biraz da pöhpöhlemiş:— İyi ense yapmışsınız maşallah! demiş.— Sizin de…
İki katır yürüyormuş yan yana,Biri yulaf yüklüymüş, biri para:Köylülerden tuz vergisi toplamışlar,Koca bir heybe dolusu mangır.Para yüklü katırda bir çalım, bir çalım,Başı havalarda,Boynunda çıngırak şıngır mıngır:Zenginim zengin der gibi, sağa sola.Derken eşkıyalar sökün etmiş;Doğru vergi katırının üstüne tabii…Yakalamış geminden, durdurmuşlar.Katır diretmiş, savunmaya kalkmış parayı.Eşkıyalar da veryansın etmiş sopayı.İşte o zaman ağlamış katır,Ve dert yanmış tanrılara:—…
Kurbağa bir öküz görmüş çayırda, Bayılmıs boyuna posuna. Kendisi yumurta kadar yok, İlle de öküze benzeyecek: Ikınmış, sıkınmış, gerinmiş, Kabardıkça kabarmış, şiştikçe şişmiş. Bir yandan da dişisine sorarmış:— Nasıl, hanım, öküz kadar oldum mu?— Nerde, demiş hanım.— Al öyleyse, demiş, Biraz daha şişmiş:— Şimdi nasılım?— Vazgeç bu sevdadan canım.— Sen dur hele, demiş bücür kurbağa,…
Bay karga konmuş bir dala Koca bir peynir ağzında. Tilki kokuyu almış gelmiş:— Günaydın, Sayın Karga, demiş; Bu ne güzellik böyle: Bakmaya doyamıyorum size.Şu tüylere bakın, pırıl pırıl;Sesiniz bilmiyorum nasıl;O da renginiz kadar güzelseNe yalan söyleyeyimBu ormanda güzel yoktur üstünüze.Karga bu sözlere bitmiş:— Şuna bir gak diyeyim de ses görsün, demiş; Gak der demez peynir…
Ağustosböceği bütün yazSaz çalmıs, türkü söylemiş.Karakış birden bastırıncaŞafak atmıs zavallıda;Bir şey bulamaz olmuş yiyecek:Koca ormanda ne bir kurtçuk, ne bir sinek.Gitmiş komşusu karıncaya:— Aman kardeş, demiş, hâlim fena; Bir şeycikler ver de kışı geçireyim. Yaz gelince öderim,Hem de faizi maiziyle; Ağustosu geçirmem bile. Ödemezsem böcek demeyin bana. Karınca iyidir hoştur ama eli sıkıdır: Can verir,…
Ezop’tur babası benim kahramanların. Tarihleri uydurma da olsa bunların Ders olacak doğru şeyler vardır içinde. Her şey konuşur burada, balıklar bile. Bütün söyledikleri bizleredir ama:İnsandır eğittiğim hayvanlar yoluyla… Kaynak: Lafonten Hikayeleri, La Fonten Hikayeleri, Fabl Hikayeleri; Jean de La Fontaine Hazırlayan:www.hikayearsivi.net | A.Kerim Melleş
Masallarımdan birkaçının kötü karşılanmaması bu kitabımın da aynı lütfü göreceği umudunu verdi bana. Gerçi belagat ustalarımızdan biri masalların dizelere dökülmesini doğru bulmadı. Onca masalların başlıca süsü, hiç süsleri olmamasıdır. Şiir sanatının baskısı dilimizin ağırbaşlılığıyla da birleşince, çok yerde beni aksatacağı, çoğu masalın az ve öz söyleme özelliğini bozacağı kanısında kendisi. Azla özü söylemek masalın canı…
