ABD’nin Vergi Ödediği Tek Devlet

A.B.D. bandıralı ticaret gemileri, Akdeniz de 1773 den itibaren görülmeye başlamışlardı. Fakat bu tarihlerde Akdeniz tamamıyla Osmanlı denizcilerinin kontrolünde idi. Bu görevi, zamanın Cezayir Beylerbeyi’ne bağlı filolar sürdürüyordu. Bu nedenle ABD gemileri, ticari faaliyetlerine Akdeniz sularında devam etmek için Cezayir devletiyle anlaşma yaptılar.

Yeni kurulan ABD harp gemileri, kendilerini korumaktan uzaktılar. Durumu gözden geçiren, Amerika Birleşik Devletleri Hükümeti, Cezayir Beylerbeyi’ne müracaat etti ve yapılan müzakereler sonunda 05 Eylül 1795 tarihli bir anlaşma imzalandı. Anlaşmaya göre Amerika, 642.500 dolar “haraç” ödeyecek ve her yıl 12.000 Cezayir altınına denk gelen 21.600 doları vergi olarak verecekti. Amerikan Kongresi, Cezayirli Hasan Paşa ile imzalanan “haraç anlaşması”nı 1796 yılının 7 Mart’ında onayladığında, Osmanlı Devleti’nin de resmen vergi mükellefi olmuştu!

ABD Toplam Bütçesinin Yüzde 20’si

Bu vergi anlaşması A.B.D. tarihinde, daha önce Fas ile imzalanan ve Arapça olarak kaleme alınan 1786’daki anlaşmadan sonra, Amerikan tarihinin İngilizce olmayan ikinci metniydi. Osmanlı Türkçesi imzalanan tek anlaşma özelliği taşıması bakımından önemlidir. Böylece Washington vergi mükellefi oluyordu, Osmanlı İmparatorluğu ile Amerika Birleşik Devletleri arasındaki ilk vergilendirme anlaşmasını teşkil ediyordu.

Metin Türkçe olarak kaleme alınmıştı ve daha önce Fas ile imzalanan ve Arapça olarak kaleme alınan 1786’daki anlaşmadan sonra, Amerikan tarihinin İngilizce olmayan ikinci metniydi.

Dönem, Amerika Birleşik Devletleri’nin kurulduğu yıllardır ve yeni yeni kurulan bu ülke Kuzey Afrika’nın Türk ve Arap korsanları ile baş etmek bir yana, kendi sahillerini bile koruyamamaktadır. Ulusal Kongre Kütüphanesi kayıtlarına göre, Amerika Birleşik Devletleri’nin 1800 yılı bütçesinde 2.000.000 dolar “haraç ödemeleri”ne gitmişti. Bir başka deyişle, o günkü ABD bütçesinin yüzde 20’si!

Ayrıca bu anlaşma Amerika’nın, tarihler boyunca başka bir devlete vergi ödemeyi taahhüt ettikleri ilk ve son antlaşmadır. Ama antlaşma 35 sene sonra 1810’da İngiliz’lerinin devreye girmesiyle kendiliğinden fesholmuştur.

Anlaşma fermanları karşılıklı olarak halen İstanbul’daki Deniz Müzesinde ve Washington müzesinde bulunuyor. Anlaşmada ABD yi temsilen Başkan Washington, Osmanlı’yı temsilen sadece, şimdiki vali statüsünde olan Beylerbeyi’nin imzası bulunuyor.  Bu tarihi vesikayı, devletleri adına imza eden görevliler : Washington (A.B.D. Başkanı) ve Hasan Paşa (Cezayir Beylerbeyi)

Bu belgeler ışığında Osmanlı’dan günümüze çok şeyin değiştiği gayet açık  bir şekilde görülüyor. O zamanlar bize vergi mükellefi olanlar şimdi sınırımızın ötesine bile geçmek için izin aldığımız Amerikalılar’dan başkası değil…

www.hikayearsivi.net